De geschiedenis begrijpen: het verhaal van dhr. Enthoven

Wat betekent het om de geschiedenis écht te begrijpen? In aanloop naar Dodenherdenking en Bevrijdingsdag staan we stil bij verhalen die ons dichter brengen bij die vraag. Verhalen over mensen van toen – jong en oud, dapper of twijfelend, zichtbaar of juist stil op de achtergrond – die samen de geschiedenis vormden in een tijd van bezetting en onzekerheid.

Nu de laatste ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog langzaam verdwijnen, verandert ook de manier waarop we herinneren. Hun persoonlijke verhalen maken plaats voor wat zij hebben nagelaten: ervaringen, waarschuwingen en lessen. Juist daarom is het belangrijk om niet alleen te herdenken, maar ook proberen te begrijpen. Hoe konden gewone levens verstrikt raken in buitengewone omstandigheden? Welke keuzes maakten mensen – en waarom?

Met De geschiedenis begrijpen nodigen we je uit om stil te staan, te lezen en vooral: na te denken. Niet alleen over het verleden, maar ook over onze eigen rol in het heden.

De oorlogsjaren door de ogen van dhr. Enthoven

Dhr. Enthoven was negen jaar oud toen de oorlog uitbrak. Hij groeide op in Den Haag, in een slagersgezin met vier kinderen. Als kind had hij nauwelijks besef van wat oorlog werkelijk betekende. “Plotseling was het daar,” vertelt hij. “De eerste jaren kregen we er eigenlijk weinig van mee. We gingen gewoon naar school en ik kan me niet herinneren dat we er veel door moesten laten.”

Volgens Enthoven was dat vooral te danken aan zijn ouders, die er alles aan deden om hun kinderen een zo normaal mogelijke jeugd te geven. Die inspanning is hem altijd bijgebleven en vormt nog steeds de basis van zijn dankbaarheid.

Schaarste en saamhorigheid

“De laatste twee jaren van de oorlog zijn me bijgebleven. We kregen te maken met gebrek aan eten. Het krijgen van voedsel werd steeds moeilijker. We hadden het geluk dat we dankzij mijn vader af en toe nog wat extra vlees hadden.

Het mooie was dat, ondanks dat we het zelf meer dan goed konden gebruiken, mijn moeder ook uitdeelde aan andere mensen. Ook dat is iets wat me bijstaat uit de oorlogsjaren: het leek wel of de bevolking één grote familie was. Men hielp elkaar waar nodig, zonder daarbij te kijken naar achtergrond, geloof of wat dan ook. De kerken puilden uit en men zocht steun bij elkaar.”

Hongerwinter en overleven

“Mijn zusjes zijn in die laatste jaren ondergebracht bij families in het oosten van het land, simpelweg omdat er in Den Haag geen eten meer was. Ik heb dat niet heel bewust meegekregen; ze gingen gewoon voor een poosje weg.

We kapten ’s avonds bomen om maar brandstof te hebben voor de kachel. Zelfs het asfalt werd uit de weg gehaald om te gebruiken als warmtebron. We aten van alles, zelfs bloembollen, om de maag maar enigszins te vullen.”

Oorlog van dichtbij

“Ik herinner me de vliegtuigen die vanuit Engeland overvlogen, op weg naar Duitsland met hun lading bommen. Velen haalden het niet en vielen bij ons in de buurt naar beneden. Onze moeder haalde ons dan uit voorzorg uit bed en we zaten dan rond de tafel bij kaarslicht.

Ik ben nooit echt bang geweest. Als kind denk ik dat je dat besef ook niet echt had. Het was wel spannend. We gingen kijken bij de plek waar de V2-bommen werden afgevuurd. Het enige waar we angst voor hadden, was dat er bij het afvuren van zo’n bom iets mis zou gaan en dat die in onze buurt terecht zou komen – iets wat elders in de stad wel is gebeurd.”

De bevrijding

“Van de bevrijding herinner ik me vooral dat er weer eten was. De schaarste was voorbij. Via droppings kregen we weer voedsel. En wat me vooral is bijgebleven, is dat de angst weg was. Dat was vooral te merken aan mijn ouders.”

Een boodschap voor volgende generaties

“Wat ik belangrijk vind om door te geven aan de jeugd, is dat we ontzettend dankbaar moeten zijn voor de vrijheid waarin we leven. Het lijkt zo normaal, maar het is iets om te koesteren. Je ziet het ook nu weer elders in de wereld: de mensheid heeft weinig geleerd van het verleden. Respect voor elkaar en voor elkaars ideeën zou zoveel oorlog en geweld voorkomen.”

Een ode aan zijn ouders

Enthoven benadrukt meerdere malen dat hij zijn ouders ontzettend dankbaar is voor het feit dat zij er alles aan hebben gedaan om hun kinderen een zo onbezorgd en mooi mogelijke jeugd te laten beleven. “Ik zie dit interview als een ode aan mijn ouders. Ze hebben het niet makkelijk gehad, maar al het mogelijke gedaan voor hun kinderen. En nogmaals: koester de vrijheid!”

Tekst: Rob Meulenkamp (4 & 5 mei comité Ommen)